Japans dieet

 Wat we kunnen leren van de traditionele Japanse levensstijl

 

Japan is een land met veel innovatie, maar kent vooral veel diepgewortelde tradities. Bovendien is Japan vrijwel het enige écht rijke land dat niet Westers is, en daardoor bijzonder interessant om leefstijlen met elkaar te vergelijken. Vooral hun overwegend gezonde leefstijl wordt regelmatig bestudeerd hier in het Westen, want de gemiddelde Westerse leefstijl wordt steeds ongezonder.

Hieronder  een aantal interessante onderdelen van de Japanse cultuur op een rij gezet. Vooral die te maken hebben met de traditionele Japanse levensstijl, waaronder hun visie op voeding, dieet en lichaamsbeweging. Dit artikel is niet alleen interessant als je van sushi houdt, maar bevat een aantal goede concepten waar we in de Westerse cultuur zeker iets van kunnen leren.

Traditionele Japanse visie op voeding

Kleine porties zijn de regel in de Japanse keuken en bij de alledaagse maaltijden. Gerechten worden geserveerd op kleine borden en in kleine schaaltjes, waarbij de nadruk ligt op presentatie.

Maar wat misschien nog belangrijker is binnen de Japanse gezonde leefstijl: Van jongs af aan leren Japanners dat je jezelf nooit moet volproppen met eten! Ze leven volgens hun mantra genaamd ‘Hara Hachi Bu’, wat betekent: eet tot je 80% vol zit. Dit staat in schril contrast met de Westerse feestmaaltijden (denk bijvoorbeeld aan Kerst) en maaltijden in het algemeen, waarbij te veel eten eerder regel is dan uitzondering.

Japans eten

Als het gaat om het eten zelf, dan zijn de gemiddelde verhoudingen tussen de Japanse keuken en de Westerse ook totaal verschillend. Japanners eten veel meer groenten, vis en volkoren granen dan de doorsnee Westerling.

Voor een gemiddeld persoon van Okinawa (dit is een zogenaamde blue zone = waar mensen het oudste worden op aarde) is de verhouding ongeveer:

  • 72% aan groenten en fruit
  • 14% soja en zeewier
  • 11% vis en andere zeedieren
  • 3% vlees, gevogelte en eieren

Omdat je door deze verhouding van voeding veel meer onverzadigde vetzuren binnenkrijgt (met name omega-3) en geen verzadigde vetzuren waarvan we in het Westen veel te veel eten, is het sterftecijfer door hart- en vaatziekten in Japan vele malen lager dan in het Westen.

Japanse versie van de Schijf van Vijf

De Japanse versie van de ‘Schijf van Vijf’ is ook een erg uniek concept. De 食生活 (‘shokuseikatsu’, wat betekent ‘voeding leefstijl’) bevat alle traditionele onderdelen van de gezonde leefstijl van Japanners, maar bestaat niet alleen uit voeding en is ook geen pyramide zoals de Amerikaanse versie van de ‘Schijf van Vijf’ (Food Pyramide).

In plaats daarvan is het een rol, waar bovenop een mannetje rent om te benadrukken dat het allemaal weinig nut heeft als je niet genoeg beweging krijgt. Hoe briljant is dat?! :D

Lichaamsbeweging

In Japan is lopen een levensstijl. Japanners bewegen van zichzelf veel meer en zullen niet zo snel de auto pakken om kleine afstanden te rijden. Natuurlijk fietsen wij in Nederland wel vrij veel vergeleken met andere Westerse landen, dus wat dat betreft hebben we nog wel een klein voordeel in gezonde leefstijl ten opzichte van bijvoorbeeld Amerikanen.

Daarnaast sporten veel Japanners op de ‘Tabata methode’, wat in principe een extreme vorm van interval training is. Denk hierbij aan bijvoorbeeld 20 seconden sprinten (zo hard als je kunt), en dan 10 seconden rusten. De Tabata methode is altijd in een verhouding 2:1, en vooral korte intervals van tientallen seconden. Interval training is een zeer goede manier om calorieën te verbranden en je krijgt er een hele goede conditie van – zeker als je het in zulke kleine stukjes hakt.

Verder zitten Japanners erg veel op hun hurken en kunnen dit een eeuwigheid volhouden. Waar deze traditionele houding vandaan komt is niet helemaal duidelijk, maar stoelen zijn sowieso veel minder gebruikelijk in Japan. Je krijgt van deze rusthouding enorm sterke beenspieren en je houding qua rug blijft ook veel beter (het menselijk lichaam is niet bepaald gemaakt om op een stoel te zitten).

Tradities vervagen in Japan (waarmee ook de gezonde leefstijl verdwijnt)

Hoewel tradities sterk zijn in Japan, zijn er ook steeds grotere groepen die hieruit willen ontsnappen. Ketens als McDonald’s zijn ook in Japan inmiddels op elke straathoek te vinden, waardoor ook de gezonde traditionele leefstijl en instelling langzaam aan het verdwijnen is.

Aparte subculturen in Japan doemen op die net als de gemiddelde Westerse cultuur een ‘all-you-can-eat’ instelling propageren met vet eten, snoep en gebak. Het is dus niet allemaal rozegeur en maneschijn en de traditionele manier van leven is bij veel Japanse jongeren niet altijd even populair. Zij willen liever lijken op Westerlingen in veel aspecten van hun levensstijl.

Tot slot

Hoewel het misschien niet haalbaar is om te eten en te leven als iemand van Okinawa, is het voor de meeste Nederlanders geen verkeerd idee om een aantal belangrijke punten over te nemen. Vooral het systematisch vol eten is een grote bedreiging voor de gezondheid van velen van ons. Daarnaast zou het ook geen kwaad kunnen om in verhouding veel meer groente en vis te eten in plaats van vlees en geraffineerde koolhydraten/suikers uit gebak, snoep en andere inhoudsloze voeding.